Αντιμετωπίζοντας τη Βία στον Αθλητισμό
Ασφάλεια, στήριξη, ανάρρωση και αποκατάσταση του ελέγχου μετά τη βία
Η εμπειρία της βίας μπορεί να επηρεάσει την αίσθηση ασφάλειας, εμπιστοσύνης, αυτοπεποίθησης και συμμετοχής ενός αθλητή στον αθλητισμό. Οι άνθρωποι μπορεί να αντιδράσουν με πολύ διαφορετικούς τρόπους: κάποιοι αναγνωρίζουν αμέσως ότι κάτι ήταν λάθος και ζητούν βοήθεια, ενώ άλλοι μπορεί να νιώθουν σύγχυση, φόβο, ντροπή, θυμό, σοκ ή αβεβαιότητα για το τι να κάνουν στη συνέχεια.
Δεν υπάρχει μία μοναδική «σωστή» αντίδραση ούτε σταθερό χρονοδιάγραμμα ανάρρωσης. Σκοπός της στήριξης είναι να βοηθήσει το πρόσωπο να ανακτήσει την ασφάλεια, τη στήριξη και μια αίσθηση ελέγχου – όχι να το πιέσει να αντιδράσει ή να αναρρώσει με συγκεκριμένο τρόπο.
Γιατί έχει σημασία αυτή η ενότητα
Η αντιμετώπιση δεν θα πρέπει να θεωρείται αποκλειστικά ευθύνη του αθλητή. Οι συναθλητές, οι προπονητές, τα έμπιστα πρόσωπα, οι αθλητικοί οργανισμοί και οι εξειδικευμένοι επαγγελματίες μπορούν όλοι να βοηθήσουν στη δημιουργία συνθηκών στις οποίες το πρόσωπο νιώθει ασφαλές να ζητήσει στήριξη και να συνεχίσει την ανάρρωσή του.
|
Η εστίαση της Ενότητας 4 › Άμεση ασφάλεια και συναισθηματική στήριξη. › Ακρόαση χωρίς κατηγορία ή κρίση. › Έμπιστα πρόσωπα και δίκτυα στήριξης. › Ανάρρωση, αποκατάσταση της επιλογής και ασφαλής επιστροφή στον αθλητισμό. › Γνώση για το πότε μπορεί να είναι χρήσιμη πρόσθετη επαγγελματική στήριξη. |
Μαθησιακοί στόχοι
Μετά την ολοκλήρωση αυτής της ενότητας, οι συμμετέχοντες θα πρέπει να είναι σε θέση να:
› εντοπίζουν κατάλληλες άμεσες ενέργειες μετά από μια εμπειρία βίας·
› ανταποκρίνονται με ακρόαση, σεβασμό και στήριξη αντί για κατηγορία ή πίεση·
› εντοπίζουν έμπιστα πρόσωπα και χτίζουν ένα πρακτικό δίκτυο στήριξης·
› κατανοούν ότι η ανάρρωση είναι ατομική και μπορεί να αλλάζει με τον καιρό·
› στηρίζουν μια ασφαλή επιστροφή στον αθλητισμό και αναγνωρίζουν πότε μπορεί να χρειάζεται επαγγελματική στήριξη.
1. Μετά την εμπειρία βίας στον αθλητισμό: τα πρώτα βήματα
Οι στιγμές μετά από ένα περιστατικό μπορεί να είναι συγχυτικές και αγχωτικές. Η άμεση προτεραιότητα δεν είναι να ληφθούν όλες οι αποφάσεις ταυτόχρονα. Είναι να μειωθεί ο περαιτέρω κίνδυνος, να βοηθηθεί το πρόσωπο να φτάσει σε μια ασφαλέστερη κατάσταση και να συνδεθεί με στήριξη.
|
ΦΤΑΣΤΕ ΣΕ ΑΣΦΑΛΕΣΤΕΡΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Μειώστε ή τερματίστε την ανεπιθύμητη επαφή όπου είναι δυνατόν και ασφαλές. |
ΣΥΝΔΕΘΕΙΤΕ ΜΕ ΚΑΠΟΙΟΝ ΠΟΥ ΕΜΠΙΣΤΕΥΕΣΤΕ Το πρόσωπο δεν θα πρέπει να χρειάζεται να διαχειριστεί την κατάσταση μόνο του. |
ΜΗΝ ΒΙΑΖΕΣΤΕ ΓΙΑ ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ Η άμεση ασφάλεια και στήριξη προηγούνται των αποφάσεων για αναφορά, επιστροφή στην προπόνηση ή αντιμετώπιση κάποιου. |
ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ Ανακτήστε την ισορροπία σας. Αποκαταστήστε τον έλεγχο και επιστρέψτε στον αθλητισμό |
|
Πώς να αναφέρω; Αναλυτικές διαδικασίες αναφοράς, κλιμάκωσης και παραπομπής καλύπτονται στην Ενότητα 5 – Αναφέροντας τη Βία στον Αθλητισμό. Σχετικά μηνύματα ή πληροφορίες μπορούν να διατηρηθούν όταν αυτό είναι ασφαλές, αλλά ο αθλητής δεν θα πρέπει να διερευνά το περιστατικό ή να αναλαμβάνει κινδύνους για να συλλέξει αποδεικτικά στοιχεία. |
2. Ψυχολογική και συναισθηματική στήριξη από άλλους ανθρώπους
Η βία μπορεί να προκαλέσει διαφορετικές συναισθηματικές αντιδράσεις. Ο φόβος, ο θυμός, η λύπη, η ντροπή, η ενοχή, η σύγχυση ή η ελάχιστα ορατή αντίδραση είναι όλα πιθανά. Η αντίδραση ενός προσώπου δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται για να κριθεί πόσο σοβαρή ήταν η εμπειρία ή αν λέει την αλήθεια.
Μια υποστηρικτική αντίδραση μπορεί να οργανωθεί γύρω από τρεις αρχές: ΑΚΟΥΣΤΕ – ΣΕΒΑΣΤΕΙΤΕ – ΣΤΗΡΙΞΤΕ (βλ. Ενότητα 3 για πιο αναλυτικές πληροφορίες σχετικά με τις προτεινόμενες δράσεις του παρευρισκόμενου).
Όταν ένας αθλητής ή θιγόμενο πρόσωπο περιγράφει τι συνέβη, οι παρακάτω αντιδράσεις μπορούν να βοηθήσουν:
Σεβαστείτε τις ανάγκες και τις επιλογές
Ένα πρόσωπο που έχει βιώσει βία μπορεί να νιώθει ότι ο έλεγχος του έχει αφαιρεθεί. Όποτε είναι δυνατόν, η στήριξη θα πρέπει να αποκαθιστά την επιλογή: εξηγήστε τις διαθέσιμες επιλογές, ρωτήστε τι χρειάζεται το πρόσωπο και εμπλέξτε το στις αποφάσεις που το αφορούν. Οποιεσδήποτε υποχρεώσεις προστασίας ή νομικές υποχρεώσεις θα πρέπει να εξηγούνται με σαφήνεια και όχι να παρουσιάζονται ως έκπληξη.
Ακούστε χωρίς να κρίνετε
Επιτρέψτε στο πρόσωπο να μιλήσει με τα δικά του λόγια και με τον δικό του ρυθμό. Ο πρώτος ρόλος ενός συναθλητή, προπονητή ή έμπιστου προσώπου δεν είναι να διερευνήσει, αλλά να βοηθήσει το πρόσωπο να νιώσει ότι ακούγεται και στηρίζεται.
|
ΒΟΗΘΑ |
ΝΑ ΑΠΟΦΕΥΓΕΤΑΙ |
|
«Σε ευχαριστώ που μου το είπες.» |
«Γιατί δεν το είπες νωρίτερα;» |
|
«Σε ακούω.» |
«Γιατί δεν έφυγες;» |
|
«Αυτό που σου συνέβη έχει σημασία.» |
«Είσαι σίγουρος/η ότι ήταν τόσο σοβαρό;» |
|
«Τι θα σε βοηθούσε αυτή τη στιγμή;» |
«Ίσως ήταν απλώς ένα αστείο.» |
|
«Πάρε τον χρόνο σου. Ανάκτησε την ισορροπία σου» |
«Γιατί;», «Γιατί δεν έφυγες;» ή «Γιατί δεν το είπες σε κάποιον νωρίτερα;» |
3. Έμπιστα πρόσωπα και δίκτυα στήριξης
Το να γνωρίζει κανείς σε ποιον να απευθυνθεί είναι σημαντικό μέρος της αντιμετώπισης. Ένα έμπιστο πρόσωπο είναι κάποιος στον οποίο ο αθλητής νιώθει ασφαλής να μιλήσει και πιστεύει ότι θα τον ακούσει σοβαρά, θα σεβαστεί τις ανάγκες του και θα τον βοηθήσει να κατανοήσει τις επόμενες επιλογές.
|
ΕΝΤΟΣ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ: Ένας συναθλητής, έμπιστος προπονητής ή μέλος προσωπικού, υπεύθυνος προστασίας ή άλλο υπεύθυνο πρόσωπο. Κάποιος που κατανοεί το αθλητικό περιβάλλον αλλά δεν εμπλέκεται στο ζήτημα. |
ΕΚΤΟΣ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ: Ένα μέλος της οικογένειας, φίλος, έμπιστος ενήλικας ή άλλο πρόσωπο που μπορεί να παρέχει ανεξάρτητη στήριξη. Χρήσιμο όταν ο αθλητής δεν νιώθει ασφαλής βασιζόμενος μόνο στην ομάδα. |
|
ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ: Ένας ψυχολόγος, σύμβουλος, επαγγελματίας υγείας ή άλλος κατάλληλα εξειδικευμένος ειδικός. Χρήσιμη όταν η δυσφορία είναι επίμονη ή επηρεάζει την καθημερινή ζωή ή τη συμμετοχή στον αθλητισμό. |
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΑΠΟ ΜΙΑ ΕΠΙΛΟΓΕΣ: Το πρώτο πρόσωπο στο οποίο απευθύνεται κανείς μπορεί να μην ανταποκριθεί πάντα καλά ή να μην ξέρει τι να κάνει. Αν η πρώτη αντίδραση είναι απορριπτική, ένα άλλο έμπιστο πρόσωπο ή υπηρεσία μπορεί ακόμα να βοηθήσει. |
Ο χάρτης στήριξής μου
|
Εντός του αθλητισμού |
«Ποιο είναι ένα πρόσωπο στο αθλητικό μου περιβάλλον στο οποίο θα μπορούσα να μιλήσω με ασφάλεια;» |
|
Εκτός του αθλητισμού |
«Ποιο είναι ένα πρόσωπο εκτός αθλητισμού που εμπιστεύομαι;» |
|
Επαγγελματική στήριξη |
«Ποια επαγγελματική ή εξειδικευμένη υπηρεσία θα μπορούσα να επικοινωνήσω αν χρειαζόμουν πρόσθετη στήριξη;» |
|
Χτίστε ένα προσωπικό δίκτυο στήριξης πριν συμβεί ένα πρόβλημα › Ένα έμπιστο πρόσωπο εντός του αθλητικού περιβάλλοντος. › Ένα έμπιστο πρόσωπο εκτός του αθλητικού περιβάλλοντος. › Μια επαγγελματική ή εξειδικευμένη πηγή στήριξης που μπορεί να επικοινωνηθεί αν χρειαστεί. |
4. Ανάρρωση, αποκατάσταση του ελέγχου και επιστροφή στον αθλητισμό
Η ανάρρωση είναι ατομική
Δεν υπάρχει σταθερό χρονοδιάγραμμα για την ανάρρωση. Για κάποιους αθλητές οι επιπτώσεις μπορεί να μειωθούν σχετικά γρήγορα· για άλλους μπορεί να συνεχίσουν να επηρεάζουν την ασφάλεια, την αυτοπεποίθηση, τις σχέσεις ή τη συμμετοχή στον αθλητισμό για μεγαλύτερο διάστημα.
Τι μπορεί να αλλάξει μετά την εμπειρία βίας στον αθλητισμό
› το κίνητρο για προπόνηση ή αγώνα·
› η αυτοπεποίθηση και η αυτοεκτίμηση·
› οι σχέσεις με συναθλητές ή προπονητές·
› η συγκέντρωση και η αίσθηση ασφάλειας·
› η προθυμία συμμετοχής σε συγκεκριμένες δραστηριότητες·
› η εμπιστοσύνη σε άλλους ανθρώπους.
Αυτές οι αντιδράσεις μπορεί να αλλάζουν με τον καιρό. Δηλώσεις όπως «Πρέπει να το ξεπεράσεις» ή «Προσπάθησε να μην το σκέφτεσαι πια» μπορεί ακούσια να υποτιμήσουν την εμπειρία.
|
ΜΙΑ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΕΡΩΤΗΣΗ: «Τι θα σε βοηθούσε να νιώσεις πιο ασφαλής και πιο υποστηριζόμενος/η αυτή τη στιγμή;» |
Αποκατάσταση του ελέγχου και επιστροφή στον αθλητισμό
Ένα κεντρικό μέρος της ανάρρωσης είναι να βοηθήσετε τον αθλητή να ανακτήσει ένα κατάλληλο επίπεδο επιλογής και ελέγχου. Όποτε είναι δυνατόν, το πρόσωπο θα πρέπει να συμμετέχει στις αποφάσεις που επηρεάζουν τη στήριξη και τη συμμετοχή του.
Οι επιλογές μπορεί να περιλαμβάνουν
› σε ποιον θέλει να μιλήσει·
› τι είδος στήριξης θα ήθελε να λάβει·
› πώς συμμετέχει στην προπόνηση ενώ αναρρώνει·
› αν προσωρινές προσαρμογές θα το βοηθούσαν να νιώθει πιο ασφαλές·
› πώς και πότε λαμβάνει πληροφορίες για τα επόμενα βήματα.
Επιστροφή στο αθλητικό περιβάλλον
Για κάποιους αθλητές, η επιστροφή στην προπόνηση ή τους αγώνες μπορεί να υποστηρίξει την ανάρρωση. Για άλλους, το ίδιο περιβάλλον μπορεί αρχικά να νιώθεται δύσκολο ή μη ασφαλές. Οι αθλητικοί οργανισμοί θα πρέπει να αποφεύγουν να πιέζουν ένα πρόσωπο να επαναλάβει την κανονική συμμετοχή πριν νιώσει έτοιμο.
|
Πιθανές προσωρινές προσαρμογές › Αλλαγές στις ρυθμίσεις ή τα προγράμματα προπόνησης. › Πρόσθετη εποπτεία ή πρόσβαση σε έμπιστο πρόσωπο. › Μειωμένη επαφή με ένα πρόσωπο ή κατάσταση που σχετίζεται με το ζήτημα, όπου κρίνεται σκόπιμο. › Άλλα εύλογα μέτρα που υποστηρίζουν την ασφαλή συνέχιση της συμμετοχής. |
Ο στόχος δεν είναι να απομακρυνθεί ο αθλητής από τον αθλητισμό. Είναι να καταστεί δυνατή η συμμετοχή χωρίς να διακυβεύεται η ασφάλεια και η ευημερία.
5. Αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και αναγνώριση του πότε χρειάζεται περισσότερη στήριξη
Η βία στον αθλητισμό μπορεί να επηρεάσει την εμπιστοσύνη, ιδιαίτερα όταν το υπεύθυνο πρόσωπο κατείχε θέση εξουσίας ή ευθύνης. Η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης μπορεί να χρειαστεί χρόνο, και οι οργανισμοί συμβάλλουν σε αυτή τη διαδικασία μέσω σοβαρών αντιδράσεων, κατάλληλης εμπιστευτικότητας, σαφούς επικοινωνίας, μέτρων προστασίας και παρακολούθησης.
Πότε μπορεί να είναι χρήσιμη η επαγγελματική στήριξη
Η στήριξη από συναθλητές, οικογένεια, προπονητές και άλλους έμπιστους ανθρώπους μπορεί να είναι πολύτιμη. Ωστόσο, αν συνεχίζεται σημαντική συναισθηματική δυσφορία ή η εμπειρία επηρεάζει την καθημερινή ζωή ή τη συμμετοχή στον αθλητισμό, μπορεί να είναι χρήσιμη κατάλληλα εξειδικευμένη επαγγελματική στήριξη.
|
Γνωρίστε τα όρια της στήριξης άλλων ανθρώπων Ένας προπονητής, συναθλητής ή μέλος αθλητικού προσωπικού δεν χρειάζεται να γίνει θεραπευτής. Ο ρόλος του είναι να ακούει, να ανταποκρίνεται κατάλληλα, να βοηθά το πρόσωπο να παραμένει ασφαλές και να το συνδέει με κατάλληλη στήριξη όταν χρειάζεται. Η αναζήτηση επαγγελματικής στήριξης δεν σημαίνει ότι το πρόσωπο «δεν τα καταφέρνει καλά». Είναι απλώς μια ακόμα διαθέσιμη πηγή στήριξης που μπορεί να είναι χρήσιμη σε διαφορετικά στάδια της ανάρρωσης. |
Πώς μπορούν οι αθλητικοί οργανισμοί να στηρίξουν την ανάρρωση;
Η ανάρρωση δεν θα πρέπει να εξαρτάται μόνο από τον αθλητή και το προσωπικό του δίκτυο στήριξης. Οι αθλητικοί οργανισμοί μπορούν να βοηθήσουν στη δημιουργία συνθηκών ασφαλούς ανάρρωσης με το να:
– παρέχουν πρόσβαση σε ένα ασφαλές και έμπιστο πρόσωπο επικοινωνίας·
– προστατεύουν την ιδιωτικότητα και την εμπιστευτικότητα κατάλληλα·
– επικοινωνούν με σαφήνεια σχετικά με τη διαθέσιμη στήριξη και τα επόμενα βήματα·
– εξετάζουν εύλογες προσωρινές προσαρμογές στην προπόνηση ή τη συμμετοχή·
– μειώνουν την περιττή επαφή με το πρόσωπο ή την κατάσταση που σχετίζεται με το ζήτημα, όπου κρίνεται σκόπιμο·
– παρακολουθούν με την πάροδο του χρόνου αντί να υποθέτουν ότι η στήριξη χρειάζεται μόνο αμέσως μετά το περιστατικό.
Οι υπηρεσίες στήριξης διαφέρουν μεταξύ χωρών. Η πλατφόρμα CoViS θα πρέπει επομένως να παρέχει σαφείς, ανά χώρα και επικαιροποιημένες πληροφορίες για τη Βουλγαρία, την Ελλάδα και τη Σερβία σχετικά με σχετικές εσωτερικές και εξωτερικές πηγές στήριξης.
6. Ο Έλεγχος Αντιμετώπισης & Στήριξης CoViS
Ένας απλός έλεγχος πέντε ερωτήσεων μπορεί να βοηθήσει έναν αθλητή ή υποστηρικτή να εστιάσει σε αυτό που έχει σημασία μετά από μια εμπειρία βίας στον αθλητισμό.
|
ΒΗΜΑ |
ΕΡΩΤΗΣΗ |
ΓΙΑΤΙ ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ |
|
ΑΣΦΑΛΗΣ; |
Είναι το πρόσωπο ασφαλές τώρα και προστατευμένο από περαιτέρω ανεπιθύμητη επαφή ή βλάβη; |
Η άμεση ασφάλεια προηγείται αποδεικτικών στοιχείων, εξηγήσεων ή σημαντικών αποφάσεων. |
|
ΑΚΟΥΣΤΗΚΕ; |
Το άκουσε κάποιος χωρίς κατηγορία, πίεση ή κρίση; |
Η πρώτη αντίδραση μπορεί να επηρεάσει το αν το πρόσωπο θα συνεχίσει να ζητά βοήθεια. |
|
ΣΤΗΡΙΖΕΤΑΙ; |
Έχει το πρόσωπο τουλάχιστον μία έμπιστη πηγή στήριξης; |
Κανείς δεν θα πρέπει να χρειάζεται να διαχειριστεί την εμπειρία μόνος του. |
|
ΕΠΙΛΟΓΗ; |
Συμμετέχει το πρόσωπο στις αποφάσεις που το αφορούν, όπου είναι δυνατόν; |
Η αποκατάσταση της επιλογής μπορεί να βοηθήσει στην ανάκτηση μιας αίσθησης ελέγχου. |
|
ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ; |
Επανεξετάζονται η ασφάλεια, η ανάρρωση και η συμμετοχή με την πάροδο του χρόνου; |
Οι ανάγκες μπορεί να αλλάζουν, οπότε η στήριξη δεν θα πρέπει να τελειώνει μετά από μία συζήτηση. |
|
Τελικό μήνυμα Δεν χρειάζεται να αντιμετωπίσετε τη βία στον αθλητισμό μόνοι. Η ανάρρωση δεν είναι δοκιμασία δύναμης και δεν ακολουθεί σταθερό χρονοδιάγραμμα. Η ασφάλεια, η σεβαστική στήριξη, η επιλογή και η παρακολούθηση έχουν σημασία. Ακούστε. Λάβετε τις ανησυχίες σοβαρά υπόψη. Στηρίξτε την ανάρρωση. Βοηθήστε το πρόσωπο να ανακτήσει τον έλεγχο. |
Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι ωστόσο αποκλειστικά του συγγραφέα/των συγγραφέων και δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα εκείνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Εκτελεστικού Οργανισμού Εκπαίδευσης και Πολιτισμού (EACEA). Ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε ο EACEA μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνοι για αυτές.