Δράση Παρευρισκόμενου στον Αθλητισμό
Ανταπόκριση με ασφάλεια όταν γίνεστε μάρτυρας ανάρμοστης συμπεριφοράς
Παρευρισκόμενοι είναι άνθρωποι που βλέπουν, ακούνε ή αντιλαμβάνονται μια συμπεριφορά που μπορεί να είναι ανάρμοστη, επιβλαβής ή ασεβής. Στον αθλητισμό, αυτό μπορεί να περιλαμβάνει αθλητές, συναθλητές, προπονητές, προσωπικό υποστήριξης αθλητών, εθελοντές ή άλλα μέλη του αθλητικού περιβάλλοντος.
Η δράση του παρευρισκόμενου δεν σημαίνει πάντα να αντιμετωπίζει κανείς κάποιον απευθείας. Μερικές φορές η ασφαλέστερη και πιο χρήσιμη αντίδραση είναι να διακόψει την κατάσταση, να ζητήσει βοήθεια από άλλο πρόσωπο, ή να στηρίξει το θιγόμενο πρόσωπο εκ των υστέρων.
Ο στόχος είναι απλός: να παρατηρήσετε τι συμβαίνει, να λάβετε υπόψη την ασφάλεια, να επιλέξετε μια κατάλληλη αντίδραση και να στηρίξετε το θιγόμενο πρόσωπο.
Γιατί έχει σημασία αυτή η ενότητα
Όταν τα σεξιστικά αστεία, τα σεξουαλικοποιημένα σχόλια, το εξευτελιστικό «πείραγμα», η καταναγκαστική συμπεριφορά ή η παραβίαση ορίων αγνοούνται επανειλημμένα, τα μέλη της ομάδας μπορεί να αρχίσουν να τα ερμηνεύουν ως φυσιολογικά. Μια ήρεμη, κατάλληλη αντίδραση παρευρισκόμενου μπορεί να διακόψει αυτή τη διαδικασία και να ενισχύσει τις νόρμες σεβασμού, ισότητας και ασφάλειας.
|
Διαπίστωση CoViS: η δράση του παρευρισκόμενου διαμορφώνει την κουλτούρα της ομάδας › Η σιωπή μπορεί ακούσια να στέλνει το μήνυμα ότι η ανάρμοστη συμπεριφορά είναι ανεκτή. › Η έγκαιρη δράση μπορεί να αποτρέψει την ασεβή συμπεριφορά από το να γίνει επαναλαμβανόμενο μοτίβο. › Μια αντίδραση δεν χρειάζεται να είναι αντιπαραθετική για να είναι χρήσιμη. › Η ασφαλής και ανάλογη δράση έχει μεγαλύτερη σημασία από το να φαίνεται κανείς τολμηρός. |
Μαθησιακοί στόχοι
Μετά την ολοκλήρωση αυτής της ενότητας, οι συμμετέχοντες θα πρέπει να είναι σε θέση να:
› κατανοούν τον ρόλο των παρευρισκόμενων στη δημιουργία ασφαλούς αθλητικού περιβάλλοντος·
› αναγνωρίζουν καταστάσεις στις οποίες μπορεί να είναι κατάλληλη η δράση παρευρισκόμενου·
› κατανοούν γιατί οι άνθρωποι μερικές φορές διστάζουν να παρέμβουν·
› επιλέγουν μια ασφαλή και ανάλογη αντίδραση·
› στηρίζουν ένα πρόσωπο που έχει επηρεαστεί από ανάρμοστη συμπεριφορά χωρίς να διερευνούν το περιστατικό·
› συμβάλλουν σε μια κουλτούρα ομάδας στην οποία υποστηρίζεται η σεβαστική δράση.
1. Πότε μπορεί να χρειαστεί δράση παρευρισκόμενου;
Η δράση του παρευρισκόμενου ξεκινά με την αναγνώριση ότι κάτι μπορεί να μην είναι σωστό. Αναλυτική καθοδήγηση για την αναγνώριση παρενόχλησης, grooming, παραβιάσεων ορίων και κατάχρησης εξουσίας παρέχεται στην Ενότητα 1 – Αναγνωρίζοντας τη Βία στον Αθλητισμό.
Καταστάσεις που μπορεί να απαιτούν δράση
|
ΓΛΩΣΣΑ: Σεξιστικά ή σεξουαλικοποιημένα αστεία, υποτιμητικά σχόλια για το σώμα ενός αθλητή ή επαναλαμβανόμενο εξευτελιστικό «πείραγμα». «Παίζεις σαν κορίτσι.» — ακολουθούμενο από γέλια όταν ο αθλητής δείχνει δυσφορία. |
ΠΙΕΣΗ: Σεξουαλική πίεση, ανεπιθύμητη προσοχή ή πίεση για συμμετοχή σε κοινωνική ή σεξουαλική αλληλεπίδραση. Ένας συναθλητής συνεχίζει να πιέζει έναν άλλο αθλητή αφού εκείνος έχει ήδη πει όχι. |
|
ΟΡΙΑ: Περιττή ή ανεπιθύμητη σωματική επαφή, παρεμβατικές προσωπικές ερωτήσεις ή συμπεριφορά που συνεχίζεται αφού έχει εκδηλωθεί δυσφορία. Ο αθλητής απομακρύνεται, αλλά το άτομο πλησιάζει ξανά και συνεχίζει να τον αγγίζει. |
ΨΗΦΙΑΚΗ: Επίμονη ιδιωτική ανταλλαγή μηνυμάτων, σεξουαλικοποιημένο περιεχόμενο, αιτήματα για εικόνες ή ανάρμοστος διαμοιρασμός υλικού. «Στείλε μου μήνυμα ιδιωτικά. Δεν χρειάζεται να μάθει κανείς άλλος.» |
Η εξουσία έχει σημασία
Η ίδια συμπεριφορά μπορεί να είναι πιο δύσκολο να αμφισβητηθεί όταν προέρχεται από κάποιον που μπορεί να επηρεάσει την επιλογή, τον χρόνο συμμετοχής, τη θεραπεία, τα ταξίδια, το κύρος ή τις ευκαιρίες καριέρας. Ένας αθλητής μπορεί επομένως να φαίνεται ότι ανέχεται τη συμπεριφορά ενώ νιώθει ανίκανος να αντιδράσει.
|
Δύο ερωτήσεις για τον παρευρισκόμενο Τι συμβαίνει; Είναι το θιγόμενο πρόσωπο ρεαλιστικά ελεύθερο να πει όχι ή να απομακρυνθεί; |
Η αναγνώριση δεν είναι διερεύνηση
Ένας παρευρισκόμενος δεν χρειάζεται να αποδείξει ότι συνέβη παρενόχληση πριν αντιδράσει. Το άμεσο καθήκον είναι να παρατηρήσει μια ανησυχία, να λάβει υπόψη την ασφάλεια και να αποφασίσει αν κάποια μορφή δράσης ή στήριξης είναι κατάλληλη. Η διερεύνηση ανήκει σε εξουσιοδοτημένα πρόσωπα ή όργανα.
2. Γιατί οι άνθρωποι μερικές φορές μένουν σιωπηλοί;
Το να αναγνωρίζει κανείς την ανάρμοστη συμπεριφορά δεν κάνει αυτόματα την παρέμβαση εύκολη. Οι άνθρωποι μπορεί να διστάζουν επειδή είναι αβέβαιοι, ανησυχούν για κοινωνικές συνέπειες, ή φοβούνται να αμφισβητήσουν κάποιον με περισσότερη εξουσία.
› «Ίσως παρεξήγησα.»
› «Δεν είναι δική μου υπόθεση.»
› «Όλοι οι άλλοι φαίνεται να το θεωρούν φυσιολογικό.»
› «Δεν θέλω να δημιουργήσω σύγκρουση στην ομάδα.»
› «Ο κόσμος θα με θεωρήσει υπερβολικά ευαίσθητο/η.»
› «Κι αν το να μιλήσω επηρεάσει τη θέση μου;»
Αυτά τα εμπόδια μπορεί να είναι ιδιαίτερα ισχυρά όταν το υπεύθυνο πρόσωπο είναι προπονητής, μεγαλύτερος αθλητής, γιατρός, φυσικοθεραπευτής ή άλλο επιδραστικό μέλος του αθλητικού περιβάλλοντος.
|
Θυμηθείτε Το να είσαι ενεργός παρευρισκόμενος δεν σημαίνει να δρας ατρόμητα ή να αντιμετωπίζεις τον καθένα απευθείας. Ο στόχος είναι να επιλέξετε μια δράση που είναι ασφαλής, ανάλογη και πιθανό να μειώσει τη βλάβη. |
Γιατί πρέπει να παρεμβαίνουν οι άνθρωποι;
Η παρέμβαση παρευρισκόμενου είναι σημαντικό μέρος της πρόληψης ανάρμοστης συμπεριφοράς και βίας στον αθλητισμό. Ο τρόπος με τον οποίο οι συναθλητές, οι προπονητές και το προσωπικό υποστήριξης αθλητών ανταποκρίνονται σε προβληματικές συμπεριφορές μπορεί να επηρεάσει τις ομαδικές νόρμες, να αποτρέψει την κλιμάκωση και να βοηθήσει στη δημιουργία ενός ασφαλέστερου και πιο σεβαστικού αθλητικού περιβάλλοντος. Η παρέμβαση παρευρισκόμενου:
› Διαμορφώνει τις ομαδικές νόρμες: Η ανταπόκριση σε σεξιστική, σεξουαλικοποιημένη, υποτιμητική, καταναγκαστική ή παραβιαστική των ορίων συμπεριφορά μεταδίδει το μήνυμα ότι τέτοια συμπεριφορά δεν είναι αποδεκτή ή φυσιολογική.
› Αμφισβητεί την επιβλαβή συμπεριφορά: Ακόμα και απλές ενέργειες, όπως το να αμφισβητήσετε ένα σχόλιο, να εκφράσετε διαφωνία, να αλλάξετε τον τόνο μιας αλληλεπίδρασης, ή να στηρίξετε το θιγόμενο πρόσωπο, μπορούν να ενισχύσουν τον σεβασμό, την ισότητα και τα υγιή όρια.
› Αποτρέπει την κλιμάκωση: Η έγκαιρη δράση μπορεί να αποτρέψει την ανάρμοστη συμπεριφορά από το να γίνει επαναλαμβανόμενη, κανονικοποιημένη, ή να εξελιχθεί σε πιο σοβαρές μορφές βίας στον αθλητισμό.
› Στηρίζει τα θιγόμενα πρόσωπα: Η δράση του παρευρισκόμενου δείχνει σε ανθρώπους που βιώνουν ανάρμοστη συμπεριφορά ότι δεν είναι μόνοι και ότι άλλοι είναι πρόθυμοι να τους στηρίξουν.
› Χτίζει εμπιστοσύνη και ασφάλεια: Το να γνωρίζουν ότι οι συναθλητές, οι προπονητές και το προσωπικό στήριξης θα ανταποκριθούν σε ανάρμοστη συμπεριφορά μπορεί να ενισχύσει τα αισθήματα ασφάλειας και εμπιστοσύνης εντός της ομάδας.
› Προάγει τη συλλογική ευθύνη: Η δράση του παρευρισκόμενου ενισχύει το μήνυμα ότι η διατήρηση του σεβασμού και της ασφάλειας είναι ευθύνη όλων όσων εμπλέκονται στον αθλητισμό.
3. Τέσσερις τρόποι αντίδρασης ενός παρευρισκόμενου
Δεν υπάρχει μία και μοναδική σωστή αντίδραση για κάθε κατάσταση. Πριν δράσετε, λάβετε υπόψη τη σοβαρότητα της συμπεριφοράς, την άμεση ασφάλεια, τις διαφορές εξουσίας και το αν η άμεση παρέμβαση θα μπορούσε να επιδεινώσει την κατάσταση.
|
ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ |
ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ |
ΠΩΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΚΟΥΓΕΤΑΙ Ή ΝΑ ΜΟΙΑΖΕΙ |
|
ΑΜΕΣΗ |
Αντιμετωπίστε τη συμπεριφορά με σαφήνεια όταν είναι ασφαλές να το κάνετε. Μια σύντομη, ήρεμη δήλωση είναι συχνά αρκετή. |
«Αυτό το σχόλιο δεν είναι κατάλληλο.» |
|
ΑΠΟΣΠΑΣΗ ΠΡΟΣΟΧΗΣ |
Διακόψτε ή ανακατευθύνετε την κατάσταση όταν η άμεση αντιπαράθεση μπορεί να είναι μη ασφαλής ή μη χρήσιμη. |
«Έλα, πρέπει να ετοιμαστούμε για την προπόνηση.» |
|
ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ ΣΤΗΡΙΞΗΣ |
Εμπλέξτε κάποιον σε καλύτερη θέση να δράσει, ιδιαίτερα όταν υπάρχει σημαντική διαφορά εξουσίας. |
Μιλήστε σε έναν αρχηγό ομάδας, άλλον προπονητή, διευθυντή, υπεύθυνο προστασίας ή έμπιστο μέλος του προσωπικού. |
|
ΑΝΑΒΟΛΗ |
Δράστε εκ των υστέρων όταν η άμεση παρέμβαση δεν είναι δυνατή ή ασφαλής. Ελέγξτε πώς είναι το πρόσωπο και σκεφτείτε το επόμενο κατάλληλο βήμα. |
«Παρατήρησα τι συνέβη νωρίτερα. Είσαι καλά;» |
Η καλύτερη αντίδραση δεν είναι απαραίτητα η πιο αντιπαραθετική. Είναι η αντίδραση που έχει τις περισσότερες πιθανότητες να προστατεύσει την ασφάλεια, να ενισχύσει τις σεβαστικές νόρμες και να μειώσει τη βλάβη.
4. Ο Έλεγχος Παρευρισκόμενου CoViS
Ένας απλός έλεγχος τεσσάρων βημάτων μπορεί να βοηθήσει έναν παρευρισκόμενο να περάσει από την παρατήρηση ενός προβλήματος στην επιλογή κατάλληλης αντίδρασης.
|
ΒΗΜΑ |
ΕΡΩΤΗΣΗ |
ΓΙΑΤΙ ΕΧΕΙ ΣΗΜΑΣΙΑ |
|
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΗ |
Συμβαίνει κάτι που μπορεί να είναι ασεβές, ανάρμοστο ή μη ασφαλές; |
Μην απορρίπτετε αυτόματα μια συμπεριφορά ως χιούμορ, παράδοση ή «πείραγμα». |
|
ΑΣΦΑΛΕΙΑ |
Θα δημιουργούσε η άμεση δράση πρόσθετο κίνδυνο για κάποιον; |
Λάβετε υπόψη τον άμεσο κίνδυνο, τις διαφορές εξουσίας και τα πιθανά αντίποινα. |
|
ΔΡΑΣΗ |
Θα πρέπει να αντιδράσω απευθείας, να διακόψω, να εμπλέξω κάποιον άλλον ή να δράσω αργότερα; |
Επιλέξτε την ασφαλέστερη και πιο ανάλογη επιλογή. |
|
ΣΤΗΡΙΞΗ |
Χρειάζεται το θιγόμενο πρόσωπο στήριξη μετά την κατάσταση; |
Ένας ιδιωτικός έλεγχος μπορεί να βοηθήσει στην αποκατάσταση της ασφάλειας και να δείξει ότι η συμπεριφορά έγινε αντιληπτή. |
|
Μια χρήσιμη αρχή Ποια δράση έχει τις περισσότερες πιθανότητες να μειώσει τη βλάβη χωρίς να αυξήσει περιττά τον κίνδυνο; |
5. Αμφισβήτηση επιβλαβούς γλώσσας της ομάδας
Η καθημερινή γλώσσα βοηθά στη διαμόρφωση της κουλτούρας της ομάδας. Τα σεξιστικά αστεία, τα σεξουαλικοποιημένα σχόλια, το ομοφοβικό ή τρανσφοβικό πείραγμα και τα έμφυλα στερεότυπα μπορεί να απορρίπτονται ως «πείραγμα», αλλά η επαναλαμβανόμενη έκθεση μπορεί να κάνει την έλλειψη σεβασμού να φαίνεται φυσιολογική.
Τι θα μπορούσε να πει ένας παρευρισκόμενος;
|
ΕΡΩΤΗΣΗ: Προσκαλέστε σε προβληματισμό χωρίς να κλιμακώσετε την κατάσταση. «Τι εννοείς με αυτό;» |
ΘΕΣΤΕ ΜΙΑ ΝΟΡΜΑ: Κάντε σαφές το πρότυπο της ομάδας. «Δεν χρειάζεται να χρησιμοποιούμε το φύλο ως προσβολή.» |
|
ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΕΣΤΙΑΣΗΣ: Επαναφέρετε τη συζήτηση στον αθλητισμό. «Ας κρατήσουμε την ανατροφοδότηση σχετικά με την απόδοση.» |
ΜΗΝ ΕΝΙΣΧΥΕΤΕ: Το να μη γελάτε ή να μη συμμετέχετε μπορεί επίσης να δείξει ότι το σχόλιο δεν είναι αποδεκτό. Η σιωπή δεν χρειάζεται να σημαίνει έγκριση. |
Ο σκοπός δεν είναι να ελέγχετε κάθε συζήτηση. Είναι να αποτρέψετε την ασεβή γλώσσα από το να γίνει μέρος της αποδεκτής κουλτούρας της ομάδας.
6. Στήριξη του θιγόμενου προσώπου
Η δράση του παρευρισκόμενου δεν αφορά μόνο την αμφισβήτηση ανάρμοστης συμπεριφοράς. Μπορεί επίσης να σημαίνει τη στήριξη του προσώπου που τη βίωσε. Ακόμα και ένας σύντομος ιδιωτικός έλεγχος μπορεί να μεταδώσει ότι το πρόσωπο δεν είναι μόνο του και ότι η δυσφορία του έγινε αντιληπτή.
|
ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ «Παρατήρησα τι συνέβη. Είσαι καλά;» |
|
ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΕΠΙΛΟΓΗ «Αυτή η κατάσταση δεν φάνηκε κατάλληλη. Χρειάζεσαι κάτι;» |
Ένας υποστηρικτικός παρευρισκόμενος θα πρέπει να
› ακούει χωρίς να κρίνει·
› λαμβάνει σοβαρά υπόψη την ανησυχία·
› αποφεύγει να κατηγορεί το πρόσωπο·
› σέβεται τα όρια και τις επιλογές του·
› ρωτά τι θα ήταν χρήσιμο·
› το βοηθά να έχει πρόσβαση σε πρόσθετη στήριξη αν χρειάζεται.
Ένας παρευρισκόμενος δεν θα πρέπει να
› διερευνά το περιστατικό·
› ρωτά επανειλημμένα το πρόσωπο για λεπτομέρειες·
› διαδίδει πληροφορίες σε συναθλητές·
› πιέζει το πρόσωπο να αντιμετωπίσει κάποιον·
› αποφασίζει τι «πρέπει» να κάνει το πρόσωπο.
|
Σχετικές ενότητες CoViS Για αναλυτική καθοδήγηση σχετικά με τη συναισθηματική στήριξη, τα έμπιστα πρόσωπα και την ανάρρωση, βλ. Ενότητα 4 – Αντιμετωπίζοντας τη Βία στον Αθλητισμό. Για αναλυτική καθοδήγηση σχετικά με την αναφορά και την κλιμάκωση, βλ. Ενότητα 5 – Αναφέροντας τη Βία στον Αθλητισμό. |
7. Όταν η εξουσία δυσκολεύει την παρέμβαση
Μπορεί να είναι σχετικά εύκολο να αμφισβητήσετε έναν συναθλητή αλλά πολύ πιο δύσκολο να αμφισβητήσετε έναν αρχιπροπονητή, μεγαλύτερο αθλητή, γιατρό, φυσικοθεραπευτή, διευθυντή ή άλλο επιδραστικό πρόσωπο. Πριν δράσετε, σκεφτείτε αν η παρέμβαση θα μπορούσε να εκθέσει τον παρευρισκόμενο ή το θιγόμενο πρόσωπο σε αντίποινα, αποκλεισμό ή πρόσθετη πίεση.
Αν η άμεση αντιπαράθεση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο, σκεφτείτε: τη διακοπή της κατάστασης → την εμπλοκή άλλου υπεύθυνου προσώπου → τη στήριξη του αθλητή ιδιωτικά → τη χρήση κατάλληλου διαύλου αναφοράς.
8. Οι ομάδες μπορούν να διευκολύνουν τη δράση παρευρισκόμενου
Οι ατομικές δεξιότητες παρευρισκόμενου είναι πολύ πιο εύκολο να χρησιμοποιηθούν όταν η γύρω κουλτούρα της ομάδας στηρίζει τους ανθρώπους που δρουν. Οι ομάδες και οι αθλητικοί οργανισμοί θα πρέπει να καθιστούν σαφές ότι η σεβαστική παρέμβαση εκτιμάται και δεν αντιμετωπίζεται ως άπιστη, ενοχλητική ή «δημιουργία προβλημάτων».
|
Προσδοκίες ομάδας › Αμφισβητούμε την έλλειψη σεβασμού χωρίς να εξευτελίζουμε ανθρώπους. › Η σεξιστική και σεξουαλικοποιημένη συμπεριφορά δεν αποτελούν μέρος της κουλτούρας της ομάδας μας. › Η στήριξη των συναθλητών εκτιμάται. › Το να μιλάς με σεβασμό δείχνει δέσμευση στην ομάδα. |
Οι προπονητές, οι αρχηγοί, οι μεγαλύτεροι αθλητές και οι διευθυντές έχουν σημαντικό ρόλο στο να δίνουν το παράδειγμα αυτών των προσδοκιών. Όταν η σεβαστική παρέμβαση γίνεται φυσιολογική, τα άτομα είναι λιγότερο πιθανό να υποθέσουν ότι η σιωπή σημαίνει πως όλοι οι άλλοι αποδέχονται αυτό που συμβαίνει.
Βασικά Συμπεράσματα
|
1. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΤΕ |
Μην απορρίπτετε αυτόματα την ανάρμοστη συμπεριφορά ως χιούμορ, παράδοση ή «πείραγμα». |
|
2. ΣΚΕΦΤΕΙΤΕ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ |
Λάβετε υπόψη τις διαφορές εξουσίας και τους πιθανούς κινδύνους πριν παρέμβετε. |
|
3. ΕΠΙΛΕΞΤΕ ΤΗΝ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΣΑΣ |
Δράστε απευθείας, διακόψτε, εμπλέξτε κάποιον άλλον ή ακολουθήστε αργότερα. |
|
4. ΣΤΗΡΙΞΤΕ |
Ελέγξτε πώς είναι το θιγόμενο πρόσωπο και ακούστε χωρίς να κρίνετε. |
|
5. ΜΗΝ ΔΙΕΡΕΥΝΑΤΕ |
Οι παρευρισκόμενοι μπορούν να αναγνωρίζουν, να αντιδρούν και να στηρίζουν, αλλά δεν θα πρέπει να προσπαθούν να προσδιορίσουν οι ίδιοι την ενοχή. |
|
Τελικό μήνυμα Δεν χρειάζεται να είστε αντιπαραθετικοί για να κάνετε τη διαφορά. Μερικές φορές μια ήρεμη πρόταση, μία διακοπή, ένα αίτημα βοήθειας ή μια ιδιωτική συζήτηση εκ των υστέρων είναι αρκετά για να δείξουν ότι η ανάρμοστη συμπεριφορά δεν γίνεται απλώς αποδεκτή. Παρατηρήστε. Λάβετε υπόψη την ασφάλεια. Δράστε κατάλληλα. Στηρίξτε τους άλλους. Ο ασφαλής αθλητισμός είναι κοινή ευθύνη. |
Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι ωστόσο αποκλειστικά του συγγραφέα/των συγγραφέων και δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα εκείνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Εκτελεστικού Οργανισμού Εκπαίδευσης και Πολιτισμού (EACEA). Ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε ο EACEA μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνοι για αυτές.