Αναγνωρίζοντας τη Βία στον Αθλητισμό
Κατανόηση βίαιων συμπεριφορών στον αθλητισμό, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής παρενόχλησης, των παραβιάσεων ορίων, της σταδιακής παγίδευσης (grooming) και της κατάχρησης εξουσίας
Ο αθλητισμός θα πρέπει να είναι ένας χώρος όπου οι αθλητές μπορούν να αναπτύξουν τις ικανότητές τους, να χτίσουν υγιείς σχέσεις και να συμμετέχουν με αξιοπρέπεια, αυτοπεποίθηση και σεβασμό. Ωστόσο, πολλά από τα χαρακτηριστικά που κάνουν τον αθλητισμό ισχυρό —η εμπιστοσύνη, η ομαδικότητα, η σωματική καθοδήγηση, τα ταξίδια, η στενή συνεργασία και η εντατική προπόνηση— μπορούν επίσης να δυσκολέψουν την αναγνώριση ανάρμοστης συμπεριφοράς.
Η βία στον αθλητισμό δεν ξεκινά πάντα με ένα ξεκάθαρο περιστατικό. Μπορεί να αναπτυχθεί σταδιακά μέσα από σχόλια, ανεπιθύμητη προσοχή, ιδιωτική επικοινωνία, ευνοιοκρατία, μυστικότητα, πίεση ή επαναλαμβανόμενη δοκιμή των επαγγελματικών ορίων. Για αυτό ακριβώς η αναγνώριση έχει σημασία πριν μια κατάσταση γίνει πιο σοβαρή.
Η βία στον αθλητισμό μπορεί να υπάρχει σε ένα συνεχές (continuum): φαινομενικά ασήμαντα σχόλια, εξευτελισμός, μυστικότητα ή δοκιμή ορίων μπορεί να επικαλύπτονται με άλλες μορφές κακοποίησης και να κλιμακώνονται με την πάροδο του χρόνου.
Γιατί αναπτύχθηκε αυτή η ενότητα
Αυτή η ενότητα αναπτύχθηκε απευθείας από την Ανάλυση Αναγκών του CoViS στη Βουλγαρία, την Ελλάδα και τη Σερβία. Τα ευρήματα έδειξαν ότι οι αθλητές και οι επαγγελματίες του αθλητισμού χρειάζονται πρακτικά εργαλεία που τους βοηθούν να διακρίνουν την ασφαλή επαγγελματική αλληλεπίδραση από συμπεριφορές που προκαλούν ανησυχία, είναι καταναγκαστικές ή απαράδεκτες.
|
Διαπίστωση CoViS: γιατί έχει σημασία αυτή η ενότητα Στο πλαίσιο του έργου CoViS, οι αθλητές περιέγραψαν συμπεριφορές όπως σεξουαλικά υπονοούμενα αστεία, σχόλια για το σώμα, χλευασμό βάσει φύλου, ιδιωτικά μηνύματα, ανεπιθύμητο άγγιγμα και πίεση συνδεδεμένη με ευκαιρίες. Ένα βασικό πρόβλημα δεν ήταν μόνο ότι συνέβαιναν αυτές οι συμπεριφορές, αλλά ότι συχνά δεν αναγνωρίζονταν αμέσως ως παρενόχληση. › παρουσιάζονταν ως χιούμορ, πείραγμα ή «φυσιολογική» κουλτούρα ομάδας· › προέρχονταν από αξιόπιστα ή ισχυρά πρόσωπα στο αθλητικό περιβάλλον· › η συμπεριφορά αναπτυσσόταν σταδιακά και όχι μέσα από ένα δραματικό περιστατικό· › οι αθλητές δεν ήταν σίγουροι αν «υπερέβαλλαν» ή αν η συμπεριφορά ήταν αρκετά σοβαρή ώστε να την αναφέρουν. |
Μαθησιακοί στόχοι
Μετά την ολοκλήρωση αυτής της ενότητας, οι συμμετέχοντες θα πρέπει να είναι σε θέση να:
› αναγνωρίζουν συνήθεις μορφές βίας στον αθλητισμό με έμφαση σε συμπεριφορές όπως η σεξουαλική παρενόχληση, οι παραβιάσεις ορίων, η σταδιακή παγίδευση (grooming) και η κατάχρηση εξουσίας στον αθλητισμό·
› διακρίνουν την κατάλληλη επαγγελματική αλληλεπίδραση από συμπεριφορές που μπορεί να προκαλούν ανησυχία, να είναι καταναγκαστικές ή απαράδεκτες·
› εντοπίζουν πώς το πλαίσιο, η μυστικότητα, η επανάληψη και η ανισορροπία εξουσίας μπορούν να αλλάξουν το νόημα μιας συμπεριφοράς·
› γνωρίζουν τα πρώτα βήματα που πρέπει να ακολουθήσουν όταν αναγνωρίζεται ένα ζήτημα προστασίας.
Ο ασφαλής αθλητισμός ξεκινά με τα δικαιώματα των αθλητών
Κάθε αθλητής έχει το δικαίωμα να αντιμετωπίζεται με αξιοπρέπεια και σεβασμό, να προπονείται και να αγωνίζεται σε ασφαλές περιβάλλον, να γίνονται σεβαστά τα προσωπικά και σωματικά του όρια, να θέτει ερωτήσεις και να εκφράζει τη δυσφορία του, να αναζητά υποστήριξη χωρίς αντίποινα, και να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη οι ανησυχίες του.
Στόχος αυτής της ενότητας είναι να βοηθήσει τους ανθρώπους να αναγνωρίζουν πότε κάτι δεν είναι σωστό, να κατανοούν γιατί έχει σημασία, και να γνωρίζουν ότι δεν χρειάζεται να αποδείξουν μια υπόθεση πριν εκφράσουν μια ανησυχία.
Ευρήματα CoViS – τοποθετημένα εκεί όπου έχουν σημασία
Αντί να παρουσιάζονται τα ευρήματα ως ξεχωριστή λίστα, τα βασικά ποσοστά του CoViS επισημαίνονται σε όλη την ενότητα δίπλα στις συμπεριφορές που περιγράφουν.
|
● 50,0% Περίπου 1 στους 2 αθλητές στο δείγμα του CoViS ανέφερε έκθεση σε τουλάχιστον μία μορφή σεξουαλικοποιημένης συμπεριφοράς. Ανάλυση Αναγκών CoViS, 2026 – εύρημα δείγματος· όχι εκτίμηση εθνικού επιπολασμού |
1. Η αναγνώριση προηγείται της απόδειξης
Ένα σημαντικό εμπόδιο στην έγκαιρη προστασία είναι η πεποίθηση ότι κάποιος πρέπει να είναι σίγουρος ότι συνέβη παράπτωμα προτού μιλήσει. Δεν χρειάζεται. Η αναγνώριση και η διερεύνηση είναι διαφορετικές ευθύνες.
› Παρατήρηση: αυτό που είδατε, ακούσατε, λάβατε ή σας είπαν απευθείας.
› Ανησυχία: γιατί η συμπεριφορά μπορεί να είναι ανάρμοστη, μη ασφαλής ή ασύμβατη με την πολιτική.
› Εύλογη υποψία: η πεποίθηση ότι μπορεί να έχει συμβεί παράπτωμα, χωρίς να υποστηρίζεται ότι έχει αποδειχθεί.
› Πόρισμα: ένα συμπέρασμα στο οποίο καταλήγει ένα εξουσιοδοτημένο όργανο μετά από κατάλληλη αξιολόγηση ή διερεύνηση.
Δεν αναμένεται από τους αθλητές, τους συναθλητές, τους γονείς και τους επαγγελματίες του αθλητισμού να διερευνήσουν ή να προσδιορίσουν ενοχή. Η ευθύνη τους είναι να αναγνωρίζουν συμπεριφορά που μπορεί να είναι ανάρμοστη ή επιβλαβής και να διασφαλίζουν ότι η ανησυχία δεν αγνοείται.
Ο φόβος μιας ψευδούς κατηγορίας είναι κατανοητός. Όμως το να παρατηρεί και να επικοινωνεί κανείς μια ανησυχία δεν είναι το ίδιο με το να κατηγορεί δημόσια κάποιον ή να αποφασίζει ότι το παράπτωμα έχει αποδειχθεί.
Τι είναι η σεξουαλική παρενόχληση;
Η σεξουαλική παρενόχληση είναι ανεπιθύμητη ή μη ευπρόσδεκτη συμπεριφορά σεξουαλικού χαρακτήρα. Μπορεί να είναι λεκτική, μη λεκτική, σωματική ή διαδικτυακή, και μπορεί να αφορά ένα σοβαρό περιστατικό ή ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο συμπεριφοράς.
Μπορεί να εμπλέκει έναν προπονητή, γιατρό, φυσικοθεραπευτή, στέλεχος ομάδας, εθελοντή, συναθλητή ή άλλο πρόσωπο του αθλητικού περιβάλλοντος. Αυτό που έχει σημασία είναι η συμπεριφορά, το πλαίσιο, η σχέση εξουσίας και η δυνατότητα του αθλητή να αρνηθεί.
Παραδείγματα μπορεί να περιλαμβάνουν:
|
Συμπεριφορά |
Παράδειγμα από την πραγματική ζωή |
|
Σεξουαλικά υπονοούμενα αστεία ή σχόλια |
«Με τέτοιο σώμα, δεν είναι περίεργο που όλοι σε κοιτάζουν.» |
|
Επαναλαμβανόμενα σχόλια για το σώμα, τα ρούχα ή την εμφάνιση ενός αθλητή |
«Αυτό το ρούχο πραγματικά αναδεικνύει το σώμα σου.» |
|
Ανεπιθύμητες ερωτήσεις για προσωπικές ή ερωτικές σχέσεις |
«Λοιπόν, κοιμάσαι με κανέναν αυτή την περίοδο;» |
|
Σεξουαλικές χειρονομίες ή παρεμβατικό κοίταγμα |
«Ένας αθλητής παρατηρεί έναν προπονητή, μέλος του προσωπικού ή συναθλητή να τον κοιτάζει επανειλημμένα στο στήθος ή στο σώμα κατά την προπόνηση.» |
|
Ανάρμοστα μηνύματα, εικόνες ή διαδικτυακή επικοινωνία |
«Στείλε μου μια προσωπική φωτογραφία — μόνο για μένα.» |
|
Ανεπιθύμητη σωματική επαφή |
«Έλα εδώ, μην είσαι τόσο ντροπαλός/ή», ενώ συνεχίζει να αγγίζει τον αθλητή αφού εκείνος απομακρυνθεί. |
|
Πίεση συνδεδεμένη με την επιλογή, τον χρόνο συμμετοχής, τα ταξίδια ή τις αθλητικές ευκαιρίες |
«Αν θέλεις να ταξιδέψεις με την ομάδα, πρέπει να είσαι λίγο πιο καλή/ός μαζί μου.» |
|
Αντίποινα αφού ένας αθλητής απορρίψει την προσοχή ή εκφράσει δυσφορία |
«Εντάξει. Αν έτσι στέκεσαι, μην περιμένεις να επιλεγείς την επόμενη φορά.» |
Τα παρακάτω παραδείγματα είναι ενδεικτικά. Το νόημα μιας συμπεριφοράς εξαρτάται πάντα από το πλαίσιο, την επανάληψη, την ανισορροπία εξουσίας, την αντίδραση του αθλητή και τους ισχύοντες κανόνες προστασίας.
2. Επαγγελματικά όρια, σταδιακή παγίδευση (grooming) και κατάχρηση εξουσίας
Ένα επαγγελματικό όριο καθορίζει τα όρια μιας κατάλληλης σχέσης μεταξύ ενός αθλητή και ενός προσώπου σε θέση ευθύνης, όπως ενός προπονητή, στελέχους ομάδας, γιατρού, φυσικοθεραπευτή, διοικητικού στελέχους ή εθελοντή. Μια παραβίαση ορίων ενδέχεται να μην πληροί πάντα τον επίσημο ορισμό της βίας στον αθλητισμό, αλλά μπορεί να δημιουργήσει κίνδυνο, σύγχυση ή εξάρτηση.
Παραδείγματα περιλαμβάνουν:
› περιττή ιδιωτική επικοινωνία·
› επαναλαμβανόμενες κατ' ιδίαν συναντήσεις χωρίς διαφάνεια·
› προσωπικά δώρα ή ειδικά προνόμια·
› μοιρασμός εξαιρετικά προσωπικών πληροφοριών με έναν συγκεκριμένο αθλητή·
› σχόλια για το σώμα ή τις προσωπικές σχέσεις ενός αθλητή·
› επαφή εκτός του συμφωνημένου επαγγελματικού ρόλου·
› να ζητά από έναν αθλητή να κρατήσει μυστική μια σχέση ή επικοινωνία.
Grooming (Σταδιακή Παγίδευση)
Το grooming είναι μια σταδιακή διαδικασία μέσω της οποίας ένα άτομο αναπτύσσει εμπιστοσύνη, συναισθηματική εξάρτηση, μυστικότητα ή μια «ειδική σχέση» και δοκιμάζει ή μετακινεί προοδευτικά τα όρια.
Ένα πιθανό μοτίβο είναι: πρόσβαση και εμπιστοσύνη → ειδική μεταχείριση → απομόνωση → μυστικότητα → δοκιμή ορίων → κλιμάκωση.
Το grooming μπορεί να περιλαμβάνει:
› να δίνει εξαιρετική προσοχή σε έναν συγκεκριμένο αθλητή·
› να προσφέρει δώρα ή προνόμια·
› να δημιουργεί συναισθηματική εξάρτηση·
› να απομονώνει τον αθλητή από συναθλητές, γονείς ή άλλους έμπιστους ενήλικες·
› να επικοινωνεί μέσω ιδιωτικών καναλιών·
› να κανονικοποιεί μικρές παραβιάσεις ορίων·
› να ζητά από τον αθλητή να κρατήσει μυστικές πληροφορίες·
› να κάνει τον αθλητή να νιώθει υπεύθυνος για την προστασία της σχέσης.
Ένα μεμονωμένο δώρο, μήνυμα ή ατομική προπόνηση δεν αποδεικνύει αυτόματα grooming. Η ανησυχία αυξάνεται όταν πολλαπλές συμπεριφορές σχηματίζουν ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο που περιλαμβάνει μυστικότητα, ευνοιοκρατία, απομόνωση, κλιμακούμενη οικειότητα ή κατάχρηση εξουσίας.
Κατάχρηση εξουσίας
Η εξουσία στον αθλητισμό μπορεί να προκύπτει από τον έλεγχο επί της επιλογής, του χρόνου συμμετοχής, των αγώνων, των υποτροφιών, των ταξιδιών, της ιατρικής φροντίδας, των συνθηκών προπόνησης, των συμβολαίων ή της εξέλιξης της καριέρας. Ένας αθλητής μπορεί να φαίνεται ότι συμφωνεί ενώ νιώθει ότι η άρνηση θα του κοστίσει μια ευκαιρία. Μια έντονη ανισορροπία εξουσίας πρέπει επομένως να λαμβάνεται υπόψη κατά την αξιολόγηση της επαγγελματικής συμπεριφοράς. Ο καταναγκασμός μπορεί επίσης να περιλαμβάνει απειλές, εξευτελισμό, απομόνωση ή έλεγχο – για παράδειγμα, τη σύνδεση της επιλογής, της οικονομικής στήριξης ή των αθλητικών ευκαιριών με προσωπική ή σεξουαλική συμμόρφωση. Εάν το να πει κανείς όχι μπορεί να του κοστίσει την επιλογή, μια υποτροφία, τη θεραπεία ή μια άλλη σημαντική ευκαιρία, η συναίνεση ενδέχεται να μην δίνεται ελεύθερα.
3. Γιατί μπορεί να είναι δύσκολο να αναγνωριστεί η ανάρμοστη συμπεριφορά;
|
● 22,3% ανέφεραν ανεπιθύμητο ή ανάρμοστο σωματικό άγγιγμα. Ανάλυση Αναγκών CoViS, 2026 |
Κανονικοποίηση εντός της αθλητικής κουλτούρας
Μια συμπεριφορά μπορεί να γίνει αποδεκτή απλώς επειδή υπάρχει εδώ και χρόνια. Εξευτελιστικά σχόλια, σεξουαλικά υπονοούμενα αστεία, παρεμβατική παρακολούθηση του σώματος των αθλητών ή σκληρή μεταχείριση μπορεί να υπερασπίζονται ως παράδοση, κίνητρο ή πειθαρχία. Συχνές δηλώσεις περιλαμβάνουν:
› «Έτσι φτιάχνονται οι πρωταθλητές.»
› «Οι αθλητές δεν πρέπει να είναι τόσο ευαίσθητοι.»
› «Ήταν απλώς ένα αστείο.»
› «Αυτό είναι φυσιολογικό στο άθλημά μας.»
› «Έτσι συμπεριφέρονται σε όλους.»
› «Τα αποτελέσματα έχουν μεγαλύτερη σημασία.»
Η επαναλαμβανόμενη έκθεση μπορεί να κάνει την ανάρμοστη συμπεριφορά να φαίνεται συνηθισμένη, ιδιαίτερα για νεότερους αθλητές που μαθαίνουν τι είναι «φυσιολογικό» από ενήλικες που σέβονται και έμπειρους συναθλητές.
Εμπιστοσύνη και συναισθηματική εγγύτητα
Μια καλή σχέση ανάμεσα σε έναν αθλητή και έναν προπονητή, γιατρό, φυσικοθεραπευτή, στέλεχος ομάδας ή άλλο έμπιστο πρόσωπο μπορεί να περιλαμβάνει εμπιστοσύνη, ενθάρρυνση και συναισθηματική υποστήριξη. Η ίδια η εγγύτητα δεν αποτελεί το πρόβλημα. Το βασικό ερώτημα είναι αν η σχέση παραμένει επαγγελματική, διαφανής, κατάλληλη για την ηλικία, συνδεδεμένη με έναν νόμιμο αθλητικό ρόλο, και απαλλαγμένη από μυστικότητα, πίεση ή εκμετάλλευση. Η εγγύτητα γίνεται ανησυχητική όταν παραβιάζονται τα επαγγελματικά όρια, ή όταν η σχέση γίνεται μυστική, σεξουαλικοποιημένη, εκμεταλλευτική ή δύσκολο να απορριφθεί.
Σωματική επαφή στον αθλητισμό
Η σωματική επαφή μπορεί να είναι απαραίτητη για την προπόνηση, την ιατρική φροντίδα ή την ασφάλεια. Είναι πιο πιθανό να είναι κατάλληλη όταν:
› υπάρχει νόμιμος, αναγκαίος και αναλογικός αθλητικός, ιατρικός ή σκοπός ασφάλειας·
› ο σκοπός και η φύση της επαφής εξηγούνται εκ των προτέρων, σε γλώσσα που μπορεί να κατανοήσει ο αθλητής·
› ζητείται άδεια πριν από την επαφή, όποτε ο αθλητής είναι σε θέση να τη δώσει· επείγουσες ιατρικές καταστάσεις ή καταστάσεις ασφάλειας μπορεί να αποτελούν εξαίρεση·
› η επαφή περιορίζεται στο απολύτως αναγκαίο·
› το περιβάλλον είναι παρατηρήσιμο και επαγγελματικό·
› γίνεται σεβαστή η δυσφορία ή η άρνηση του αθλητή·
› ακολουθούνται οι οργανωτικές διαδικασίες.
Αυτές οι διασφαλίσεις είναι ιδιαίτερα σημαντικές υπό το φως του παρακάτω ευρήματος του CoViS.
Χλευασμός βάσει φύλου
|
● 44,0% ανέφεραν προσβολές ή χλευασμό βάσει φύλου τουλάχιστον μία φορά· το 30,9% το ανέφερε αρκετές φορές ή συχνά. Ανάλυση Αναγκών CoViS, 2026 — παραδείγματα παρουσιάζονται αμέσως παρακάτω. |
|
Τι σημαίνει «χλευασμός βάσει φύλου»; Ο χλευασμός σημαίνει να γίνεται ένας αθλητής στόχος χλευασμού, υποτιμητικών αστείων ή στερεοτύπων λόγω φύλου. Στον αθλητισμό μπορεί να συγκαλύπτεται ως «πείραγμα» ή κίνητρο – για παράδειγμα: «Πετάς σαν κορίτσι», «Αυτό είναι άθλημα ανδρών», «Σταμάτα να είσαι τόσο συναισθηματικός/ή», «Χαλάρωσε, ήταν απλώς ένα αστείο», ή «Έτσι μιλάμε σε όλους.» |
4. Πώς μπορεί να μοιάζει η παρενόχληση – και πώς να αξιολογηθεί η κατάσταση
Η παρενόχληση μπορεί να είναι λεκτική, μη λεκτική, σωματική, ψηφιακή ή σχεσιακή. Η ίδια συμπεριφορά μπορεί επίσης να αποκτήσει διαφορετικό νόημα ανάλογα με το πλαίσιο, την επανάληψη, τη μυστικότητα, την ανισορροπία εξουσίας και τη δυνατότητα του αθλητή να αρνηθεί.
Μια συμπεριφορά είναι πιο πιθανό να είναι κατάλληλη όταν έχει νόμιμο σκοπό, είναι αναγκαία, διαφανής και σεβαστική προς τα επαγγελματικά όρια· η ανησυχία αυξάνεται όταν είναι περιττή, επαναλαμβανόμενη, μυστική, σεξουαλικοποιημένη, καταναγκαστική, δύσκολο να απορριφθεί ή συνδεδεμένη με ανισορροπία εξουσίας. Το πλαίσιο βοηθά να διακριθεί η επαγγελματική αλληλεπίδραση από τις παραβιάσεις ορίων και την παρενόχληση· δεν δικαιολογεί όμως την απαγορευμένη συμπεριφορά.
Πώς θα μπορούσε στην πράξη να μοιάζει ή να ακούγεται αυτό στον αθλητισμό;
|
● 14,7% ανέφεραν σεξουαλικά σχόλια, επιθετικές κλήσεις ή ανεπιθύμητες φωτογραφίες. Παράδειγμα: ανεπιθύμητα σεξουαλικά σχόλια ή αίτημα αποστολής προσωπικής φωτογραφίας. Ανάλυση Αναγκών CoViS, 2026 |
|
● 48,9% των αθλητών ανέφεραν σχόλια για το σώμα, τα ρούχα, την οικογενειακή κατάσταση ή τη σεξουαλικότητά τους. Παράδειγμα: προσωπικά, σεξουαλικοποιημένα ή υποτιμητικά σχόλια για το σώμα, τα ρούχα ή τη σεξουαλικότητα ενός αθλητή. Ανάλυση Αναγκών CoViS, 2026 |
|
● 12,0% ανέφεραν σεξουαλικό εκβιασμό ή εξαναγκασμό σε σεξουαλική επαφή. Παράδειγμα: σύνδεση της επιλογής, των ταξιδιών ή άλλης αθλητικής ευκαιρίας με σεξουαλική ή ερωτική συμμόρφωση. Ανάλυση Αναγκών CoViS, 2026 |
|
ΛΕΚΤΙΚΗ: Σεξουαλικοποιημένα ή υποτιμητικά λόγια, παρεμβατικές ερωτήσεις, φήμες ή πίεση μετά από άρνηση. «Ωραίο σώμα. Βγαίνεις με κανέναν;» — ακολουθούμενο από περισσότερα σχόλια αφού ο αθλητής δείξει δυσφορία. |
ΜΗ ΛΕΚΤΙΚΗ: Επίμονο κοίταγμα, σεξουαλικές χειρονομίες, ανάρμοστες εικόνες ή λήψη φωτογραφιών χωρίς άδεια. Ένα μέλος του προσωπικού ή συναθλητής κοιτάζει επανειλημμένα το σώμα του αθλητή ενώ αλλάζει ρούχα. |
|
ΣΩΜΑΤΙΚΗ: Ανεπιθύμητο ή περιττό άγγιγμα, ιδιαίτερα όταν ο αθλητής απομακρύνεται ή δείχνει δυσφορία. Ο αθλητής κάνει ένα βήμα πίσω, αλλά το άτομο πλησιάζει ξανά και τον αγγίζει και πάλι. |
ΨΗΦΙΑΚΗ: Ιδιωτικά μηνύματα ή μηνύματα αργά το βράδυ, σεξουαλικοποιημένο περιεχόμενο, αιτήματα για εικόνες, μηνύματα που εξαφανίζονται, μυστικότητα, διαμοιρασμός ή απειλή διαμοιρασμού προσωπικών εικόνων ή πληροφοριών χωρίς συναίνεση, ή επίμονη διαδικτυακή παρακολούθηση. «Στείλε μου μια φωτογραφία. Χρησιμοποίησε μηνύματα που εξαφανίζονται — δεν χρειάζεται να μάθει κανείς άλλος.» |
Οδηγός Φωτεινής Σηματοδότησης CoViS για την Αναγνώριση Συμπεριφοράς
Αυτός ο οδηγός φωτεινής σηματοδότησης αναπτύχθηκε για την ενότητα CoViS με βάση την Ανάλυση Αναγκών CoViS και διεθνείς αρχές προστασίας. Είναι ένα βοήθημα αναγνώρισης, όχι μια νομική, διαγνωστική ή διερευνητική ταξινόμηση.
|
ΕΠΙΠΕΔΟ |
ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ |
ΠΩΣ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΚΟΥΓΕΤΑΙ Ή ΝΑ ΜΟΙΑΖΕΙ |
|
● ΠΡΑΣΙΝΟ |
Κατάλληλη, επαγγελματική και διαφανής. Υπάρχει σαφής αθλητικός, ιατρικός, εκπαιδευτικός σκοπός ή σκοπός ασφάλειας, και γίνονται σεβαστά τα όρια του αθλητή. |
› «Χρειάζεται να διορθώσω τη θέση του ώμου σου. Είναι εντάξει να αγγίξω τον ώμο σου;» › «Θα στείλω το πρόγραμμα προπόνησης στην ομαδική συνομιλία.» › «Αν κάτι σε κάνει να νιώθεις άβολα, πες μου και θα σταματήσω.» › Μια ατομική συνεδρία πραγματοποιείται σε παρατηρήσιμο χώρο. |
|
● ΚΙΤΡΙΝΟ |
Ένα ζήτημα ορίων. Μπορεί να μην αποδεικνύει βία, αλλά αξίζει προσοχή — ιδιαίτερα όταν η συμπεριφορά επαναλαμβάνεται, είναι μυστική, κλιμακώνεται ή συνδέεται με ανισορροπία εξουσίας. |
› «Είσαι ο/η αγαπημένος/η μου — μην το πεις στους άλλους.» › «Στείλε μου μήνυμα στον προσωπικό μου λογαριασμό· δεν χρειάζεται να χρησιμοποιούμε την ομαδική συνομιλία.» › «Έλα στο δωμάτιό μου μετά την προπόνηση. Μπορούμε να μιλήσουμε μόνοι.» › «Γιατί είσαι τόσο ευαίσθητος/η; Έκανα απλώς πλάκα.» — αφού ο αθλητής έχει δείξει δυσφορία. |
|
● ΚΟΚΚΙΝΟ |
Απαράδεκτη ή απαγορευμένη συμπεριφορά. Σεξουαλικοποιημένη συμπεριφορά, καταναγκασμός, απειλές, αντίποινα, μυστικότητα ή συνέχιση μετά από άρνηση απαιτούν δράση. |
› «Αν θέλεις να επιλεγείς, πρέπει να είσαι λίγο πιο καλή/ός μαζί μου.» › «Στείλε μου μια προσωπική φωτογραφία — και μην τη δείξεις σε κανέναν.» › «Μην αποτραβιέσαι. Πρέπει να με εμπιστευτείς.» — ενώ συνεχίζεται η ανεπιθύμητη επαφή. › «Αν το πεις σε κάποιον, ξέχνα την ομάδα.» |
Θυμηθείτε: Το κίτρινο δεν αποδεικνύει ενοχή. Ο οδηγός βοηθά να αναγνωριστεί πότε μια κατάσταση αξίζει προσοχή· δεν αντικαθιστά την αξιολόγηση, τις διαδικασίες αναφοράς ή την εθνική νομοθεσία.
5. Καταστάσεις που απαιτούν ισχυρότερες διασφαλίσεις
Πώς να διαβάσετε αυτόν τον πίνακα: αυτές οι καταστάσεις δεν υποδηλώνουν από μόνες τους βία στον αθλητισμό. Είναι πλαίσια στα οποία σαφέστερα όρια, διαφάνεια, εποπτεία και διαδικασίες προστασίας είναι ιδιαίτερα σημαντικά.
Η ανησυχία αφορά τη συμπεριφορά, όχι τον επαγγελματικό τίτλο. Η προστασία ισχύει για προπονητές, γιατρούς, φυσικοθεραπευτές, στελέχη ομάδων, διοικητικά στελέχη, εθελοντές, συναθλητές και άλλους στο αθλητικό περιβάλλον.
|
✈ Ταξίδια & διαμονή |
1:1 Ατομική προπόνηση |
|
▣ Αποδυτήρια & χώροι αλλαγής |
✚ Ιατρική φροντίδα, φυσικοθεραπεία & μασάζ |
|
🚗 Ιδιωτική μεταφορά |
★ Κοινωνικές εκδηλώσεις & αλκοόλ |
|
👥 Συναθλητές & συμπεριφορά συνομηλίκων |
|
Ποιος μπορεί να χρειάζεται πρόσθετη προστασία;
Οποιοσδήποτε μπορεί να βιώσει βία στον αθλητισμό, αλλά κάποιοι αθλητές μπορεί να έχουν λιγότερες ευκαιρίες να αμφισβητήσουν την εξουσία ή να ζητήσουν βοήθεια. Αυξημένη ευαλωτότητα μπορεί να σχετίζεται με:
› το να είναι κανείς παιδί ή έφηβος·
› το να είναι κανείς νέος στην ομάδα·
› εξάρτηση από προπονητή, στέλεχος ομάδας, επαγγελματία υγείας ή οργανισμό για την επιλογή, τη θεραπεία, την οικονομική στήριξη ή τις αθλητικές ευκαιρίες·
› αναπηρία και εξάρτηση από άλλους για προσωπική υποστήριξη·
› περιορισμένη οικογενειακή ή κοινωνική υποστήριξη·
› γλωσσικά εμπόδια·
› οικονομική ανασφάλεια·
› κοινωνική απομόνωση·
› ιδιότητα μειονότητας·
› φόβο διακρίσεων·
› πρόσφατη μετακίνηση σε νέα πόλη ή χώρα·
› ισχυρή συναισθηματική επένδυση στην αθλητική καριέρα.
6. Προειδοποιητικά σημάδια, ο έλεγχος πέντε ερωτήσεων και η πρώτη αντίδραση
Τα προειδοποιητικά σημάδια είναι ενδείξεις, όχι απόδειξη
Πιθανά σημάδια που αφορούν έναν αθλητή περιλαμβάνουν την αποφυγή συγκεκριμένου προσώπου, δυσφορία μετά από μηνύματα, απόσυρση, ξαφνική απώλεια κινήτρου, φόβο για ταξίδια ή ατομική προπόνηση, αλλαγές στην παρουσία, εμφανή δυσφορία, ασυνήθιστα δώρα ή προνόμια, ή ανεξήγητη επιθυμία εγκατάλειψης του αθλήματος.
Πιθανά σημάδια που αφορούν ένα πρόσωπο εξουσίας περιλαμβάνουν επαναλαμβανόμενο περιττό χρόνο μόνος με έναν αθλητή, υπερβολική ευνοιοκρατία, προσωπικά δώρα, επικοινωνία εκτός επίσημων καναλιών, μυστικότητα, περιφρόνηση των κανόνων προστασίας, θυμό όταν αμφισβητούνται τα όρια, ή χρήση αθλητικών ευκαιριών για την εξασφάλιση προσωπικής αφοσίωσης.
Ο έλεγχος πέντε ερωτήσεων αναγνώρισης του CoViS
|
1 |
ΕΠΙΘΥΜΗΤΟ; Αισθάνεται άνετα ο αθλητής με αυτό; |
|
2 |
ΑΝΑΓΚΑΙΟ; Υπάρχει σαφής αθλητικός, ιατρικός, εκπαιδευτικός λόγος ή λόγος ασφάλειας; |
|
3 |
ΔΙΑΦΑΝΕΣ; Θα συνέβαινε αυτό με τον ίδιο τρόπο αν ήταν παρόντες κι άλλοι; |
|
4 |
ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΝΑ ΠΕΙ ΟΧΙ; Θα μπορούσε η άρνηση να επηρεάσει την επιλογή, τις ευκαιρίες ή την υποστήριξη; |
|
5 |
ΜΥΣΤΙΚΟ Ή ΚΛΙΜΑΚΟΥΜΕΝΟ; Γίνεται όλο και πιο ιδιωτικό, προσωπικό ή έντονο; |
Αν μία ή περισσότερες απαντήσεις προκαλούν ανησυχία, μην την αγνοήσετε. Δεν χρειάζεστε απόδειξη για να ζητήσετε συμβουλή ή να επικοινωνήσετε ένα ζήτημα προστασίας.
Τι θα πρέπει να συμβεί αφού αναγνωριστεί μια ανησυχία;
Οι αναλυτικές διαδικασίες αναφοράς καλύπτονται στην Ενότητα 5. Η πρώτη αντίδραση εδώ είναι σκόπιμα απλή: δώστε προτεραιότητα στην άμεση ασφάλεια, λάβετε σοβαρά υπόψη την ανησυχία και χρησιμοποιήστε το κατάλληλο κανάλι προστασίας. Κανείς δεν θα πρέπει να προσπαθήσει να αποδείξει μόνος του την υπόθεση.
Αν είστε ο αθλητής
Απομακρυνθείτε ή τερματίστε την αλληλεπίδραση αν μπορείτε να το κάνετε με ασφάλεια. Πείτε το σε ένα έμπιστο πρόσωπο και χρησιμοποιήστε το διαθέσιμο κανάλι προστασίας ή αναφοράς. Αποθηκεύστε σχετικά μηνύματα ή άλλες πληροφορίες όταν είναι ασφαλές να το κάνετε. Δεν χρειάζεται να αντιμετωπίσετε το πρόσωπο ή να αποδείξετε τι συνέβη πριν ζητήσετε βοήθεια (βλ. Ενότητα 4 για το πώς να αντιμετωπίσετε τη βία στον αθλητισμό).
Αν είστε συναθλητής, γονέας ή επαγγελματίας του αθλητισμού
Ακούστε χωρίς να κατηγορείτε, λάβετε σοβαρά υπόψη την ανησυχία και εστιάστε στην άμεση ασφάλεια, αποφύγετε να αντιμετωπίσετε το ύποπτο πρόσωπο χωρίς καθοδήγηση ή να διεξάγετε προσωπική έρευνα· μην υπόσχεστε απόλυτη μυστικότητα· καταγράψτε σχετικά γεγονότα όταν είναι σκόπιμο· συμβουλευτείτε το ορισμένο πρόσωπο προστασίας ή τον μηχανισμό αναφοράς· επικοινωνήστε με τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης ή τις δημόσιες αρχές όταν υπάρχει άμεσος κίνδυνος ή νομική υποχρέωση (βλ. Ενότητα 3 για τις προτεινόμενες ενέργειες ενός παρευρισκόμενου).
Θυμηθείτε: η αναγνώριση και η επικοινωνία μιας ανησυχίας είναι διαφορετική από τη διερεύνηση ή τον προσδιορισμό ενοχής. Η έγκαιρη αναγνώριση μπορεί να αποτρέψει βλάβη.
Χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι απόψεις και οι γνώμες που εκφράζονται είναι ωστόσο αποκλειστικά του συγγραφέα/των συγγραφέων και δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα εκείνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του Ευρωπαϊκού Εκτελεστικού Οργανισμού Εκπαίδευσης και Πολιτισμού (EACEA). Ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση ούτε ο EACEA μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνοι για αυτές.