Κατανόηση της Βίας στον Αθλητισμό
Ο αθλητισμός συνδέεται γενικά με θετικές εμπειρίες, όπως η ευχαρίστηση, η προσωπική ανάπτυξη, η επίτευξη στόχων, η ομαδικότητα, η υγεία και η κοινωνική σύνδεση. Ωστόσο, ο αθλητισμός μπορεί επίσης να αποτελέσει πλαίσιο μέσα στο οποίο αθλητές και άλλοι συμμετέχοντες βιώνουν συμπεριφορές που απειλούν τη σωματική ή ψυχολογική τους ασφάλεια, την αξιοπρέπειά τους και την ευημερία τους. Αυτές οι συμπεριφορές περιγράφονται συχνά με διαφορετικούς όρους, όπως βία, διαπροσωπική βία, παρενόχληση, κακοποίηση, κακομεταχείριση και μη τυχαία βία. Η έλλειψη συνεπούς ορολογίας μπορεί να κάνει δύσκολο για τους αθλητές, τους προπονητές και άλλα μέλη της αθλητικής κοινότητας να αναγνωρίσουν με σαφήνεια ποιες συμπεριφορές συνιστούν βία.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η βία στον αθλητισμό δεν πρέπει να νοείται μόνο ως σωματική επίθεση. Ο ορισμός του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, ο οποίος υιοθετήθηκε από τη Δήλωση Συναίνεσης της ΔΟΕ (IOC) του 2024, περιγράφει τη βία ως την εσκεμμένη χρήση σωματικής δύναμης ή εξουσίας, είτε ως απειλή είτε ως πραγματική πράξη, που έχει ως αποτέλεσμα, ή έχει υψηλή πιθανότητα να έχει ως αποτέλεσμα, σωματική βλάβη, ψυχολογική βλάβη, εμπόδιο στην ανάπτυξη ή στέρηση. Η αναφορά στην εξουσία είναι ιδιαίτερα σημαντική στον αθλητισμό, καθώς η επιβλαβής συμπεριφορά μπορεί να εκδηλωθεί και χωρίς σωματική επαφή. Ένας προπονητής, ένα άτομο υποστήριξης αθλητών, ένα διοικητικό στέλεχος, ένας συναθλητής ή άλλο άτομο μπορεί να χρησιμοποιήσει την εξουσία, τη θέση, τη γνώση, τον έλεγχο επί των επιλογών, την πρόσβαση σε αγωνιστικές διαδικασίες ή την κοινωνική επιρροή του με τρόπους που βλάπτουν άλλο πρόσωπο (Tuakli-Wosornu et al., 2024).
Για τους σκοπούς της προστασίας στον αθλητισμό, η Δήλωση Συναίνεσης της ΔΟΕ του 2024 συνιστά τη γενικότερη έννοια της διαπροσωπικής βίας (Tuakli-Wosornu et al., 2024). Η διαπροσωπική βία αναφέρεται στην εσκεμμένη χρήση σωματικής δύναμης ή εξουσίας κατά άλλου προσώπου από ένα άτομο ή μια μικρή ομάδα ατόμων. Μπορεί να διαπράττεται από διαφορετικά πρόσωπα, να λαμβάνει χώρα δια ζώσης ή διαδικτυακά, και μπορεί να εκδηλώνεται με διάφορες μορφές. Αυτή η περιεκτική έννοια είναι χρήσιμη, διότι επιτρέπει σε φαινομενικά διαφορετικές συμπεριφορές —όπως η σωματική επίθεση, ο εξευτελισμός, η σεξουαλική παρενόχληση, ο εκφοβισμός ή η παραμέληση— να κατανοηθούν ως συγγενείς μορφές επιβλαβούς διαπροσωπικής συμπεριφοράς και όχι ως εντελώς ξεχωριστά προβλήματα.
Ορισμός της Βίας στον Αθλητισμό
Το σύγχρονο πλαίσιο της ΔΟΕ προσδιορίζει τέσσερις βασικές κατηγορίες διαπροσωπικής βίας: σωματική βία, ψυχολογική βία, σεξουαλική βία, και στέρηση ή παραμέληση (IOC, 2017). Για εκπαιδευτικούς σκοπούς, η βία στον αθλητισμό μπορεί επομένως να οριστεί ως εξής (Tuakli-Wosornu et al., 2024; IOC, 2017):
Η βία στον αθλητισμό αναφέρεται σε διαπροσωπικές συμπεριφορές που περιλαμβάνουν την εσκεμμένη ή επιβλαβή χρήση σωματικής δύναμης, εξουσίας, αυθεντίας ή επιρροής κατά άλλου προσώπου, οι οποίες προκαλούν, ή έχουν τη δυνατότητα να προκαλέσουν, σωματική βλάβη, ψυχολογική βλάβη, σεξουαλική βλάβη, εμπόδιο στην ανάπτυξη ή στέρηση. Περιλαμβάνει τη σωματική βία, την ψυχολογική βία, τη σεξουαλική βία και παρενόχληση, καθώς και την παραμέληση, όπως και συναφείς εκδηλώσεις όπως ο εκφοβισμός, οι τελετές εξευτελιστικής μύησης (hazing) και η σταδιακή παγίδευση θύματος (grooming). Η βία μπορεί να περιλαμβάνει συμπεριφορές με ή χωρίς σωματική επαφή, μπορεί να συμβεί μία φορά ή επανειλημμένα, και μπορεί να λαμβάνει χώρα δια ζώσης ή μέσω ψηφιακών και διαδικτυακών περιβαλλόντων.